بخش ١طرح مقابله با نفوذ در مجلس؛ تلاش برای تنظیمگری روابط خارجی یا محدودسازی تعاملات اجتماعی؟طرح «مقابله با نفوذ» که این روزها در مجلس شورای اسلامی در حال بررسی است از منظر حقوقی میتواند یکی از مهمترین تلاشها برای ضابطهمند کردن ارتباطات و تعاملات اشخاص ایرانی با طرفهای خارجی تلقی شود موضوعی
که در سالهای اخیر و با تغییر شکل تهدیدات امنیتی، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.🔴 تغییر ماهیت تهدید از جاسوسی کلاسیک به نفوذ نرمدر ادبیات امنیتی و حقوقی امروز، تهدید صرفاً به معنای جاسوسی سنتی و سرقت اسناد محرمانه نیست. شبکهسازی، اثرگذاری بر نخبگان، جهتدهی فرهنگی و رسانهای
ایجاد ارتباطات سازمانیافته و بهرهگیری از ظرفیتهای علمی، اقتصادی و اجتماعی، از جمله شیوههایی هستند که در قالب «نفوذ نرم» مورد توجه قرار گرفتهاند.از این منظر، ضرورت تدوین سازوکاری برای شفافیتبخشی به برخی ارتباطات خارجی، بیش از آنکه صرفاً یک موضوع امنیتی باشد
به مسئلهای مرتبط با تنظیمگری و حکمرانی تبدیل شده است.🔵 مسئله اصلی؛ ممنوعیت یا شفافیت؟یکی از نکات مهم در بررسی این طرح، تفکیک میان «محدودسازی ارتباطات» و «شفافسازی ارتباطات» است. بر اساس توضیحات ارائهشده درباره طرح، هدف اعلامی آن ممنوع کردن تعاملات علمی
فرهنگی یا اقتصادی با اتباع و نهادهای خارجی نیست؛ بلکه ایجاد سازوکاری برای اظهار و ثبت نوع تعاملات مشخص با اشخاص حقیقی و حقوقی خارجی است.به بیان حقوقی، اگر چنین سازوکاری با رعایت اصولی مانند ضرورت، تناسب، شفافیت در تعریف تکالیف و حفظ حریم خصوصی شهروندان طراحی شود
میتواند از جنس «تنظیمگری» باشد، نه «ممنوعیت».🔴 چرا قانونگذاری در این حوزه اهمیت دارد؟تعاملات خارجی در دنیای امروز دیگر محدود به دستگاه دیپلماسی نیست. دانشگاهها، شرکتها، رسانهها، مؤسسات فرهنگی، سازمانهای مردمنهاد و حتی فعالان فضای مجازی، همگی میتوانند در اشکال مختلف با بازیگران خارجی
ارتباط داشته باشندهمین گستردگی، ضرورت وجود قواعد روشن و قابل پیشبینی را افزایش میدهد؛ قواعدی که هم از استقلال و امنیت ملی حفاظت کند و هم مانع از ایجاد محدودیتهای غیرضروری برای فعالیتهای مشروع علمی، فرهنگی و اقتصادی شود.⚠️ واکنشها و مناقشه رسانهایهمزمان با بررسی این طرح،
مخالفتها و حملات رسانهای نیز افزایش یافته است. حامیان طرح معتقدند بخشی از این مخالفتها از سوی جریانها و افرادی صورت میگیرد که از نبود ضابطه و شفافیت در تعاملات خارجی سود میبرند.با این حال، از منظر حقوقی، نقد یک قانون لزوماً نشانه ذینفع بودن منتقدان نیست
15:36 - 30 August 2026