مسیر عمان؛ حذف ایران از هرمز یا آغاز فرسایش تدریجی اهرم ژئوپلیتیکی؟/ مدیریت تنگه هرمز بر اساس حقوق بینالملل جدید یا قدیم؟آنچه این روزها با عنوان #مسیر-عمان مطرح شده، به معنای حذف ایران از معادله #تنگه-هرمز نیست. مسیر رسمی کشتیرانی در هرمز همچنان TSS یا "طرح جداسازی ترافیک دریایی" است که از سال ۱۹۶۸ با پیشنهاد مشترک ایران و عمان در سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO) به رسمیت شناخته شده است. آنچه اخیراً ایجاد شده، یک کریدور موقت و اضطراری برای مدیریت ریسک در شرایط تنشهای امنیتی است و هنوز جایگزین حقوقی و دائمی TSS محسوب نمیشود. با این حال، در ژئوپلیتیک، بسیاری از تغییرات بزرگ از تدابیر موقت آغاز میشوند.اگر مسیر جنوبی عمان به رویهای پایدار تبدیل شود و شرکتهای #کشتیرانی به تدریج آن را به مسیر ترجیحی خود تبدیل کنند، بخشی از اهرم ژئوپلیتیکی ایران در هرمز دچار فرسایش میشود.در این خصوص نیز ایران برای حفظ برتری خود، در گام اول، باید علاوهبر رویکرد امنیتی و نظامی، به سمت قدرت #دریانوردی مرکب حرکت کند، یعنی بهطور همزمان خدمات ایمنی و ناوبری، جستوجو و نجات، مدیریت ترافیک دریایی، #دیپلماسی فعال با عمان و پیگیری حقوقی در IMO را تقویت کند تا هیچ تدبیر اضطراری یا مسیر موقتی به عرف دائمی یا یک واقعیت ژئوپلیتیکی جدید تبدیل نشود. اما به اعتقاد نگارنده متن، مسئولان ایرانی باید گام دوم و اصلی را در جای دیگری بردارند.با توجه به مفاد تفاهمنامه امضاء شده میان ایران و آمریکا از یک طرف و موقعیت قابل توجه امروز ایران در منطقه و تنگه هرمز، از طرف دیگر، ایجاد مسیرعمان بیش از هر چیز، یک پیام وتلنگر برای مسئولان ایران است که تا دیر نشده .....
باید تکلیف خود را با مبنای حقوقی مدیریت تنگه هرمز در آینده مشخص کنند. آیا قرار است در آینده، سازوکار مدیریت تنگه هرمز مبتنی بر تفاهمنامه امضاء شده و بر اساس حقوق بین الملل قابل اجرا، مشخص شود یا با توجه به موقعیت امروز ایران در منطقه و جهان به صورت عام و تنگه هرمز به صورت خاص و هزینه سنگینی که ملت ایران برای رسیدن به این جایگاه پرداخت کردند، مدیریت آن بر اساس حقوق بین الملل جدیدی که ایران به عنوان قدرت منطقهای تعریف میکند، طراحی و عملیاتی شود؟.بدون شک، روش دوم، شرایط مدنظر و منافع مردم ایران و حاکمیت مدنظر رهبر معظم انقلاب را تامین خواهد کرد اما تحقق این مهم، بیش از هر اقدامی نیاز به هوشمندی بایسته و شایسته در استفاده از ظرفیتها و اهرمهای موجود و توجه به عنصر مهم زمان است. به نظر میرسد، مسئولان ایران باید هرچه سریعتر تکلیف این مهم را قبل از اینکه بار محدودیتهای موجود از روی دشمن برداشته شود، روشن کنند. تحولات ده روز اخیرِ بعد از امضای تفاهم، نقضهای مختلف بخصوص در ۴۸ ساعت گذشته، همگی نشاندهنده آن است که، آمریکا و متحدانش، همچون گذشته، الزام و علاقهای به پایبندی به تعهداتشان را ندارند.
09:37 - 27 June 2026
4 Reactions
369 Views