خبر| خطای محاسباتی، مانع تحقق فتح الهیروز سهشنبه ۳۰ تیرماه، دکتر سعید جلیلی نماینده رهبر معظم انقلاب در شورای عالی امنیت، در صد و چهل و نهمین جلسه از سلسله جلسات حکمت سیاسی اسلام در قرآن به تحلیل علل تاکید امام شهید بر قرائت سوره فتح و تبیین نگاه قرآن به تاثیر خطای محاسباتی در جامعه اسلامی پرداخت.پیش از تحقق فتح الهی، قرآن مقدماتی را بیان میکند؛ برای نمونه، میفرماید با معیارهای جاهلی نمیتوان به پیروزی الهی رسید؛ با «حکم الجاهلیة» نمیتوان انتظار فتح داشت. یا در جایی دیگر در سوره مائده(۵)، خطاب به مؤمنان میفرماید: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى أَوْلِيَاءَ». یهود و نصاری را سرپرستان و دوستان خود مگیرید. پیام این رهنمودهای قرآنی روشن است؛ سنت الهی آن نیست که انسان هر رفتاری داشته باشد و هر تصمیمی بگیرد، اما در نهایت انتظار پیروزی نیز داشته باشد. فتح الهی قانون و ضابطه دارد.یکی از مهمترین این ضوابط، این است که انسان در محاسبات خود دچار خطا نشود؛ یعنی عقل، کانون اندیشه و نظام تصمیمگیری او درست عمل کند. اگر این دستگاه محاسباتی دچار اختلال شود، نباید انتظار داشت که نتیجه آن، پیروزی باشد. قرآن از گروه سخن میگوید که از آنها با عنوان «مخلّفون» یاد میکند. درباره آنان میفرماید: «یقولون بألسنتهم ما لیس فی قلوبهم»؛ چیزهایی بر زبان میآورند که با آنچه در دل دارند، هماهنگ نیست. گویی دچار نوعی اغتشاش و آشفتگی درونیاند. این گروه نیز به مانند منافقین، گمانهای نادرست نسبت به خدا دارند اما منافق نیستند. بلکه جزو مخلّفوناند؛ کسانی که دچار تأخیر و جاماندگی میشوند. حرکتشان دیر آغاز میشود، چون همواره در تردیدند: برویم یا نرویم؟
درست است یا غلط؟ و سرانجام به دلیل همین خطای محاسباتی، تصمیم میگیرند که فعلاً وارد میدان نشوند. قرآن درباره آنان میفرماید: «بل ظننتم أن لن ینقلب الرسول والمؤمنون إلى أهلیهم أبداً»؛ دچار این خطای محاسباتی شدند که گمان کردند پیامبر و مؤمنان هرگز سالم به خانوادههای خود بازنخواهند گشت. یعنی میگویند معلوم نیست این مسیر به نتیجه برسد؛ چرا خودمان را درگیر کنیم؟ بگذاریم دیگران بروند.نکته مهم اینجاست که مخلّفون تنها دچار خطای محاسباتی نمیشوند، بلکه همان خطا را توجیه و بزک هم میکنند. میگویند نه، اتفاقاً همین تحلیل درست است. قرآن میفرماید: «وزُیّن ذلک فی قلوبکم»؛ این پندار در دلهایشان آراسته شده است. بارها یک مسیر اشتباه را پیشنهاد میکنند، نتیجه نمیدهد، اما باز همان را تکرار میکنند. این همان تحجر است.تحجر یعنی چه؟ یعنی برای یک مسئله، پاسخی غلط بدهید؛ بعد تجربه، استدلال و عقل نشان دهد که آن پاسخ اشتباه بوده است، اما دوباره همان پاسخ را تکرار کنید؛ انگار نه انگار که بارها نادرستی آن ثابت شده است. این یعنی خطای محاسباتی، آن هم همراه با بزک کردن و افتخار کردن به همان خطا. بدترین نوع تحجر همین است.نمونه آن را در همین سال گذشته و پس از جنگ دوازدهروزه دیدید. کسانی که حدود بیست سال میگفتند اگر مسیر مذاکره را برویم، مشکلات حل میشود؛ یک بار آن مسیر را رفتند، [برجام] سالها ادامه یافت، خسارتهای سنگینی به بار آورد و نتیجهای هم حاصل نشد. اما دیدیم این گروه دوباره همان نسخه را برای کشور تجویز کردند؛ گفتند راهحل، مذاکره است. اما این بار آمریکا به جای پایبندی به مذاکره، بر سر میز مذاکره حمله و بمباران کرد.
اما پس از جنگ دوازدهروزه، باز هم به صراحت گفتند باید پارادایم را عوض کنید. در حالی که این جنگ، نتیجه همان روندی بود که خودشان تجویز کرده بودند. با این حال، باز هم همان سخن را تکرار کردند.سال گذشته زمانیکه این موضوع را مطرح کردند، همان موقع در یکی از جلسات حکمت سیاسی که با هم صحبت میکردیم، گفتیم؛ این ماجرا یک شباهت به ماجرای «گوساله سامری» است. همان موقع عدهای ناراحت شدند و گفتند این حرفها چیست؟ اما دوباره همان مسیر دنبال شد، دوباره جنگ پیش آمد و باز هم همان تحلیلها تکرار شد. چرا؟ چون «زُیّن ذلک فی قلوبکم»؛ چون آن خطا در دلشان زیبا جلوه کرده است. خیال میکنند مسیر بسیار درستی است، باید آن را بزک کرد، برایش تیتر زد و مرتب آن را تکرار کرد اما حقیقت با بزک رسانهای، تیتر یک و تیتر دو، یا فضاسازی تبلیغاتی تغییر نمیکند. قرآن میگوید اگر پیروزی را میخواهید، نمیشود کسانی که «فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ» هستند یا «يُسَارِعُونَ فِيهِمْ» و در مسیرهای نادرست شتاب میکنند، انتظار داشته باشند که نتیجه مطلوب به دست آید و بعد بپرسند چرا پیروزی حاصل نشد.📎برای مطالعه مشروح خبر به سایت حیات طیبه مراجعه کنید؛https://drjalily.com/posts/2165 23:17 - 21 July 2026