حمایت از حقوق سرمایه‌گذاران بازار اوراق بهادار در قالب طرح دعوای جمعی

اگرچه ویژگی‌های نهادی و ساختاری، بورس و بازار اوراق بهادار را در عداد زمینه‌های مستعد برای برخورداری از قابلیت‌های دعاوی گروهی قرار داده، اما نسبت به استیفای حقوق سرمایه‌گذاران این بازار از طریق طرح دعوای جمعی رویکرد منجّز وجود ندارد. در کشورمان، بخشی از این تردید ناشی از مقررات آیین دادرسی مدنی است و بخش دیگر ناشی از فقدان صراحت قانون‌گذار بازار سرمایه ایران ناظر به صلاحیت مقامات بازار (برخلاف بعضی کشورهای دیگر) می‌باشد؛ رویه قضایی شکل‌گرفته‌ای نیز نسبت به این موضوع وجود ندارد. اما موضع حقوقی بعضی کشورها و وجود اوصاف حرفه‌ای، شکل‌گرایی در فعالیت‌های بازار اوراق بهادار و حمایت همراه با نظارت مراجع ذی‌ربط (اعم از نهاد ناظر یا تشکل‌های خودانتظام)، وجود نهادهای دادرسی، تعقیب و رسیدگی اختصاصی و توجیه‌پذیری ایرادات وارد بر این تأسیس، ادله قابل قبولی را به‌دست می‌آورد تا علل موجهه حمایت از حقوق سرمایه‌گذاران بازار اوراق بهادار در قالب دعوای جمعی باشد. همچنین، حمایت از منافع سهامداران خرد به‌مثابه مصرف‌کنندگان بازار، امکان جمع مسئولیت حقوقی با مسئولیت‌های انتظامی یا کیفری، از عناصر دیگری است که دعوای گروهی را تأسیسی ارزشمند برای حمایت از حقوق ذی‌نفعان بازار و تحقق بخشی از اهداف مصرح در ماده 2 قانون بازار اوراق بهادار می‌نماید. طبعاً، مطالبه سود سهام، خسارات ناشی از دستکاری بازار، خسارت‌های مربوط به عدم رعایت الزامات افشاء و تأمین مالی از طریق بازار اوراق بهادار خارج از تشریفات آمره در عداد عناوین رایج در این راستا محسوب می‌گردد.