حکمت بیست و هفتم نهج البلاغهچندانکه درد و بیماری با تو راه می آید تو نیز با درد راه بیا(عجله به مصرف دارو نکن تا بدن،آن را با سیستم دفاعی خود دفع کند).بازنشر با شما🌹ذکرُ علیٍ العبادة
شرح این حکمتامام عليه السلام در اين گفتار حكمتآميز خود به يك اصل مهم بهداشتى و درمانى اشاره مىكند مىفرمايد: «با بيمارىات بساز مادامى كه با تو همراهى مىكند»؛ (امْشِ بِدَائِكَ مَا مَشَى بِكَ) . اشاره به اينكه تا زمانى كه بيمارى فشار شديد نياورده بگذار بدنت بدون نياز طبيبان و دارو آن را دفع كند. اين مسئله شايد در آن روز كه امام اين را مىفرمود روشن نبود؛ اما امروز روشن است كه بدن خود داراى نيروى دفاعى است و هرگاه بيمارى با استفاده از قدرت دفاعى بدن از بين برود هم زيانهاى دارو و درمان را ندارد و هم بدن را تقويت كرده و براى آينده بيمه مىكند. البته هرگاه نيروى دفاعى بدن عاجز بماند بايد با استفاده از طبيب و دارو به كمك او شتافت تا بيمارى را دفع كند. اضافه بر اين بسيارى از بيمارىها دورانى دارد كه با پايان دورانش خود به خود دفع مىشود. از اين گذشته انسان وقتى در مقابل بيمارى تسليم مىشود و با مختصر ناراحتى در بستر مىخوابد به خودش تلقين بيمارى مىكند، تلقين خود اثر تخريبى دارد. به عكس اگر برخيزد و كار روزانۀ خود را ادامه دهد عملا تلقين سلامت كرده و در روح او بسيار مؤثر است. اين نكته امروز بر همه روشن است كه هر دارو هرچند اثر درمانى داشته باشد، زيانى نيز با خود همراه دارد. در حديثى از امام كاظم عليه السلام نقل شده است كه فرمود: «لَيْسَ مِنْ دَوَاءٍ إِلَّا وَ هُوَ يُهَيِّجُ دَاءً وَ لَيْسَ شَيْءٌ فِي الْبَدَنِ أَنْفَعَ مِنْ إِمْسَاكِ الْيَدِ إِلَّا عَمَّا يُحْتَاجُ إِلَيْهِ؛ هيچ دارويى نيست مگر اينكه دردى را تحريك مىكند و هيچ چيز در بدن سودمندتر از امساك(خودداری) جز نسبت به چيزى كه به آن نياز دارد نيست».
در حديث ديگرى از همان امام عليه السلام مىخوانيم: «ادْفَعُوا مُعَالَجَةَ الْأَطِبَّاءِ مَا انْدَفَعَ الْمُدَاوَاةُ عَنْكُمْ؛ از معالجۀ طبيبان پرهيز كنيد تا زمانى كه بيمارى به شما فشار نياورده است»
17:38 - 20 March 2026